Stress: welke invloed heeft dat op onze kinderen?

Door -
stress
© getty images
Een te drukke agenda, te veel prikkels, een job die te veel van ons vraagt, … we hebben er allemaal weleens last van en soms wordt het te veel: stress!  Wij vroegen klinisch psycholoog Geert Borms wat die stress met ons doet, welk effect het heeft op onze kinderen en opvoeding en hoe we er best mee omgaan.

Wat is stress?

Geert: “Stress is een bepaalde vorm van opwinding. En die hoeft niet noodzakelijk negatief te zijn. Je kunt als kind bijvoorbeeld heel blij zijn omdat het bijna je verjaardag is of je kunt als ouder heel opgewonden zijn over het feit dat je in verwachting bent. Die positieve stress vraagt energie van je, maar omdat je er zo blij van wordt, geeft het je ook energie.

Maar we krijgen soms ook te maken met een negatieve opwinding en wanneer we het over stress hebben, bedoelen we meestal die negatieve variant. In tegenstelling tot positieve stress wordt bij negatieve stress je batterij als het ware leeg getrokken. Dit hoeft echter geen probleem te zijn, zolang je batterij maar vol genoeg zit, of op tijd weer wordt opgeladen. De draaglast (= wat energie vraagt) en de draagkracht (= de beschikbare energie) moet in evenwicht blijven. 

Die draagkracht is voor iedereen heel anders en heeft te maken met wie je bent en wat je aan vaardigheden en mogelijkheden hebt om te beantwoorden op een vraag uit je omgeving en hoe je die batterij weer weer oplaadt. Wie te lang in een situatie zit waarin er te veel van hem of haar gevraagd wordt terwijl de batterij maar niet voldoende opgeladen geraakt, geraakt in onevenwicht.”

Wat doet stress met ons?

Geert: “Het stressmechanisme heeft vooral te maken met hoe je de dingen ervaart. Er gebeurt iets en dat geef je een betekenis in je hersenen. Zo kun je vrolijk staan juichen wanneer je dochter in volle snelheid met de fiets een helling komt afgereden. Maar dat beeld krijgt een heel andere betekenis wanneer je zoontje nog maar net de dag ervoor voor het eerst heeft leren fietsen en de remmen nog niet weet staan.

Wanneer informatie onze hersenen binnenkomt, evalueren we altijd of een situatie veilig of onveilig is. Is ze onveilig, dan gaat ons alarmsysteem af en komen we in een vecht-of vlucht modus, stress dus.

Wanneer je kindje ‘s avonds onrustig is en je weet al dat dit zal eindigen in een zoveelste slapeloze nacht, dan wordt dat lastige kindje meteen een trigger. Je hele systeem maakt zich klaar om te vechten of vluchten en je kunt niet meer helder nadenken. Er komt cortisol en adrenaline vrij, je wordt bang of boos en je reageert als een vechter. Om te reflecteren is er geen tijd of ruimte meer. Dit hoeft echter niet te gebeuren als je op dat moment mogelijkheden ziet om om met die stressvolle situatie om te gaan. In dat geval zou je de onrust van je kindje niet als bedreigend ervaren.“

Wat kunnen we doen om stress te vermijden of weer te laten verdwijnen?

Geert: “Voldoende tegengewicht bieden aan al die stresshormonen. En dat kun je op verschillende manieren en momenten doen:

  1. Zorg dat je batterijen voldoende opgeladen zijn, zo kun je meer aan en hoeft niet elke stresserende situatie in een vecht- of vluchtmodus te eindigen. Hoe doe je dit? Door genoeg en regelmatig dingen te doen die je energie geven. Dat kan van alles zijn, en zowel passieve als actieve dingen. Ga sporten, spreek af met vrienden, lees een goed boek, neem een lang bad, slaap voldoende … Dingen doen waar je van houdt, zorgt ervoor dat het zogenoemde knuffelhormoon, oxytocine, vrijkomt. En als dat voldoende hoog is, kun je je stressniveau naar beneden halen.
  2. Vertrouw erop dat je deze stresserende situatie aan kan. Eerst en vooral omdat je batterij voldoende opgeladen is. Maar ook omdat je vanuit je ervaring met vergelijkbare situaties weet dat het ook dit keer weer goed zal komen.
  3. Probeer rustig te blijven door goed uit- en in te ademen en zorg dat je bij mensen bent die je graag hebt. Iemand die je op dat moment eens goed vastpakt, iets liefs tegen je zegt, iemand in de buurt die het even van je overneemt of je begrijpt. Ook dat zijn allemaal dingen die ervoor zorgen dat we meer oxytocine aanmaken en we onszelf weer in evenwicht kunnen brengen.

Welke impact heeft onze stress op onze opvoeding en kinderen?

Geert: “Die impact is groot. Want een kind voelt je onrust, altijd. Hoe goed je het ook probeert te verstoppen. Het is bijvoorbeeld de reden waarom sommige kinderen met heel veel vertrouwen op een hond aflopen en andere kinderen heel bang zijn van dieren. Of waarom de ene persoon veel gemakkelijker een huilende baby kan sussen. Onze hartslag, ademhaling en spierspanning verraden hoeveel vertrouwen we in een situatie hebben of hoe onrustig, bang, bezorgd en gestresseerd we zijn.”

Hoe ga je dan best met je stress om tegenover je kinderen?

Geert: “Probeer in eerste instantie om je energiepeil zo goed mogelijk in evenwicht te houden. Op die manier kan je veel beter en rustiger omgaan met stresserende situaties. En wanneer je toch een stresspiek beleeft met of door je kinderen zijn er 4 dingen heel belangrijk:

  1. Ken jezelf. Herken je eigen signalen wanneer je voelt dat het je even te veel wordt. En probeer erop te anticiperen. Te veel prikkels, een zware werkdag? Ga even naar buiten. Vraag om je vijf minuutjes met rust te laten, drink een kopje thee.
  2. Laat je niet door het stressmoment overspoelen. Probeer te kalmeren, doe beroep op je ervaringen uit vorige vergelijkbare situaties en heb vertrouwen dat het ook dit keer weer goed komt.
  3. Wees leesbaar en betrouwbaar. Je kunt je stress toch niet verstoppen. Probeer dat dan ook niet, maar wees betrouwbaar. Het is veel beter om tegen je kind te zeggen : ‘Ik vind dit ook spannend.’ Of ‘Het is nu even te veel voor mama’.  Spreek het liever uit en wees er helder over. Een uithaal wanneer een kind het niet verwacht, omdat jij je uiterste best doet om je stress te verstoppen, is veel voor je kind veel heftiger. Er is echt niets mis mee om aan je kinderen te laten zien dat het voor jou af en toe ook te veel is. En bovendien is die tekening of knuffel die je op zo’n moment krijgt vaak net wat je nodig hebt.
  4. Leer je kind omgaan met stress. Geef zelf het goede voorbeeld door je stress te herkennen, het uit te spreken én ermee om te gaan. Zo toon je je kind dat het ok is om een stress-situatie te erkennen én dat je er impact op kunt hebben.”

Hoe kunnen we omgaan met de ‘coronastress’ die we nu voelen ?

Geert: “Tijdens deze ongeziene tijden krijgen velen onder ons te maken met extra stress bovenop de alledaagse stressmomenten van ervoor. We zijn misschien bang voor besmettingen, voor onze ouders, kinderen en naasten. We moeten vaak in moeilijke omstandigheden werken, we zijn misschien bezorgd om onze baan en, misschien nog het zwaarste: we hebben totaal geen zekerheid over de toekomst en geen enkele referentie uit ons eigen verleden die kan geruststellen en verzekeren dat het helemaal weer goed komt. Er zijn veel onbeantwoorde vragen. Dat is spannend en stresserend en het is helemaal normaal dat we ons zo voelen.  Tegelijk weten we wel uit grote voorafgaande gezondheidscrisissen dat we ook hier weer zullen door geraken, en daar moeten we op durven vertrouwen: dat ook dit weer goed komt.

Daarbij komt dan nog dat heel veel van de zaken die anders stressmomenten kunnen vermijden of verzachten, nu wegvallen. Denk maar aan fijne sociale contacten, je favoriete sport beoefenen en het netwerk van grootouders, maar ook van de school bijvoorbeeld dat wegvalt. En heel veel mensen die ons anders zouden kunnen geruststellen, komen we nu gewoonweg niet tegen.

Mijn belangrijkste advies:

  • Leer je eigen stress signalen herkennen en probeer een stresspiek te vermijden. Zolang je het kunt benoemen, heb je er nog vat op en ga je niet ‘in het rood’, zoals we weleens zeggen.
  • Probeer het voor jezelf te reguleren en wordt rustig. Adem een aantal keer diep uit en in of zonder je bijvoorbeeld even af of (als dat kan) je partner het even van je te laten overnemen.
  • Spreek tegenover je kinderen je vertrouwen uit dat jullie hier samen door zullen geraken. Door die hele coronacrisis of misschien gewoon dat het glas melk dat zonet over de hele keukenvloer uiteenspatte straks weer netjes opgeruimd geraakt. Het principe is hetzelfde. En je zal als ouder merken dat je dat al heel vaak in heel wat situaties doet door twee keer diep uit en in te ademen. Want eigenlijk kunnen ouders meestal heel veel stresssituaties heel goed aan. Hier geraken we ook wel weer door.
  • Heb je toch het gevoel dat je er niet meer mee om kan, durf dan ook om professionele hulp vragen.

 

Bron : Klinisch psycholoog Geert Borms van Psychotherapeutisch Centrum Eniti www.eniti.be

Jezelf nog meer verdiepen in stress?

Volg ons op FacebookInstagramPinterest en schrijf je in op onze nieuwsbrief (onderaan de homepage) om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here