Waar is die mama-handleiding?

column
Ik heb, lang geleden, een ontroerende natuurdocumentaire gezien. Mama beer kroop uit haar hol met twee kleine beertjes, die hun eerste stappen in de wijde wereld zetten.

Ze schuifelden, struikelden, dartelden in het rond in plaats van zich te concentreren op overleven, terwijl de volwassen beer liep te piekeren (dat zag je gewoon aan haar gezicht) of ze straks wel eten zouden vinden en of ze onderweg geen andere roofdieren zouden tegenkomen. Mama beer rammelde na haar winterslaap van de honger, en toch bracht ze het geduld op om haar jongen te leren hoe je een rivier oversteekt, welke bessen eetbaar zijn en welke niet, hoe je een vis vangt en waar je honing kunt vinden. De opvoedkundige to-dolist leek me eindeloos. Op dat moment wist ik nog niet dat het voor mensenmama’s precies hetzelfde is.

Ook al leren baby’s grotendeels zelf praten en stappen (een ongelofelijke krachttoer, vind ik dat), er blijven nog genoeg dingen over die je hen wél moet leren. Slapen, bijvoorbeeld. Iets waarvan ik dacht dat baby’s het vanzelf konden. Blijkt dat volwassenen geleerd hebben om onmiddelijk weer in slaap te vallen wanneer ze ‘s nachs even wakker worden, en dat sommige baby’s (de mijne althans) dat niet meteen kunnen. Maar hoe leer je dat aan je kind? Er bestaan veel boeken over het onderwerp, maar geen enkele eenvoudige handleiding.

Nog zo’n grote uitdaging zijn sociale vaardigheden. Hoe leg ik uit aan Bram dat hij altijd zijn best moet doen, maar niet in alles de beste kan zijn? Dat hij altijd moet ‘samenspelen’, maar ook begrip moet tonen als hij niet mag meespelen wanneer de grote jongens aan het voetballen zijn? Dat hij blij moet zijn met elk cadeau dat hij krijgt, en niet alleen met speelgoed van Spiderman?

Uiteraard heeft de natuur wél een bijzonder eenvoudige leermethode voorzien. Kinderen leren met vallen en opstaan. Maar o, wat vind ik het moeilijk om Bram en Romy te zien vallen! En wat zou ik hen graag beschermen tegen alle figuurlijke blutsen en builen! Maar verlies, teleurstelling, afwijzing, uitdagingen en mislukkingen: het zijn net die dingen die maken dat je groeit, of je nu vijf bent of vijftig. Of je nu kind bent of moeder. Misschien was dat wel de allergrootste verrassing voor mij: dat kinderen grootbrengen ook een leerproces is voor mezelf. Mét vallen en opstaan.